İşlənmiş təkər almaq nə qədər doğrudur?
İşlənmiş təkər almaq bir çox avtomobil sahibi üçün daha münasib qiymətə seçim etmək imkanı yaradır. Yeni təkərlərin qiymətinin yüksək olması səbəbindən bəzi sürücülər büdcəyə qənaət etmək məqsədilə işlənmiş təkərlərə üstünlük verirlər. Lakin işlənmiş təkərlərin alınması zamanı diqqət edilməli bir çox vacib məqamlar var. Təkərin xarici görünüşü yaxşı olsa belə, onun daxili vəziyyəti, istifadə müddəti və əvvəlki istismar şəraiti təhlükəsizliyə ciddi təsir göstərə bilər.
İşlənmiş rezin təkər alarkən yalnız qiymətə deyil, protektorun vəziyyətinə, təkərin yaşına, karkas quruluşuna və mümkün zədələrə diqqət yetirmək lazımdır. Çünki keyfiyyətsiz və ya həddindən artıq istifadə olunmuş təkərlər sürüş zamanı ciddi təhlükələr yarada bilər.
İşlənmiş təkərlərdə əsas problemlərdən biri protektor hissəsinin aşınmasıdır. Təkər uzun müddət istifadə edildikdə protektor dərinliyi azalır və onun yol ilə təması zəifləyir. Protektorun minimum icazə verilən dərinliyi adətən 1,6 mm hesab olunur, lakin bu göstərici artıq kritik hədd sayılır. Daha təhlükəsiz istifadə üçün yay təkərlərində təxminən 3 mm, qış təkərlərində isə 4 mm və daha çox protektor dərinliyi olması məsləhət görülür.
Aşınmış protektor yağış suyunun, qarın və palçığın təkərin altından effektiv şəkildə xaric olunmasına mane olur. Nəticədə avtomobilin yol tutuşu azalır, əyləc məsafəsi uzanır və sürüş zamanı idarəetmə çətinləşir. Qış təkərlərində protektorun aşınması şiplərin itirilməsinə səbəb ola bilər və buzlu, sürüşkən yollarda təhlükəsizlik səviyyəsini aşağı salır.
İşlənmiş təkərlərdə digər geniş yayılmış problem qeyri-bərabər aşınmadır. Bu vəziyyət təkərin düzgün istifadə edilməməsi, yanlış hava təzyiqi, balans problemləri və ya avtomobilin asqı sistemində olan nasazlıqlardan yarana bilər. Qeyri-bərabər aşınmış təkərlər avtomobilin idarəetməsini çətinləşdirir və asqı hissələrinə əlavə yük yaradır.
Bəzi hallarda satıcılar köhnə təkərlərin protektor hissəsini yenidən kəsərək onları daha yeni görünüşə gətirməyə çalışırlar. Bu üsul təhlükəli hesab olunur, çünki protektorun altında təkərin möhkəmliyini təmin edən xüsusi qat və polad kord yerləşir. Bu hissələrin vəziyyəti dəyişdirildikdə təkərin təhlükəsizliyi ciddi şəkildə zəifləyə bilər.
Belə təkərlərdə yol tutuşunun azalması, balans problemləri, disklərin zədələnməsi və yüksək sürətdə təkərin partlama ehtimalı yarana bilər. Buna görə işlənmiş təkər alarkən protektor indikatorlarının olub-olmamasını yoxlamaq vacibdir. Əgər təkərdə aşınma indikatorları nəzərdə tutulduğu halda görünmürsə, həmin məhsuldan istifadə etmək riskli ola bilər.
Təkər seçərkən digər vacib amil rezinin yaşlanmasıdır. Təkərlər düzgün saxlanılsa belə, zaman keçdikcə rezin materialında kimyəvi dəyişikliklər baş verir. Köhnəlmiş təkərlərdə protektor və yan hissələrdə çatlar, rəng dəyişiklikləri, elastikliyin azalması və səthin sərtləşməsi müşahidə oluna bilər.
Adətən təkərlərin xidmət müddəti təxminən 5 il hesab edilir. Lakin düzgün saxlanılmama, temperatur dəyişiklikləri, uzun müddət günəş altında qalma, həddindən artıq isti və ya soyuq şəraitdə istifadə təkərin ömrünü daha da azalda bilər.
Köhnəlmiş təkərlərdə çatlar, qabarmalar, protektorun ayrılması və hətta hərəkət zamanı partlama kimi təhlükələr yarana bilər. Təkərin istehsal tarixini onun yan hissəsində yerləşən xüsusi kod vasitəsilə yoxlamaq mümkündür. Lakin yalnız istehsal tarixinin yeni olması təkərin tam təhlükəsiz olduğunu göstərmir. Çünki əvvəlki sahibin təkərləri necə istifadə etdiyi və saxladığı həmişə məlum olmur.
Bəzi satıcılar köhnə təkərlərin görünüşünü yaxşılaşdırmaq üçün xüsusi kimyəvi vasitələrdən istifadə edirlər. Bu vasitələr təkəri daha parlaq və yumşaq göstərə bilər, lakin onun daxili zədələrini və itirilmiş xüsusiyyətlərini bərpa etmir. Təkər kosmetik olaraq yenilənsə belə, onun əvvəlki istifadə vəziyyəti dəyişmir.
İşlənmiş təkər alarkən diqqət edilməli digər mühüm məsələ karkasın vəziyyətidir. Təkərin əsas möhkəmlik hissəsi olan karkas kord liflərindən, polad tellərdən və davamlı materiallardan hazırlanır.
Daşlara güclü zərbə, iti əşyalarla təmas, bordürlərə vurma və düzgün saxlanılmama karkasın zədələnməsinə səbəb ola bilər. Bəzi daxili zədələri hətta mütəxəssis belə yalnız vizual baxışla müəyyən etməkdə çətinlik çəkə bilər.
Karkas zədələri yüksək sürətdə təkərin dağılmasına, qəfil hava itirməsinə və avtomobilin idarəetməsinin itirilməsinə səbəb ola bilər. Müasir RunFlat texnologiyalı təkərlər və deşilməyə qarşı qoruyucu sistemlər müəyyən üstünlüklər versə də, bu, zədələnmiş təkərin tam təhlükəsiz olduğu anlamına gəlmir.
Nəticə olaraq, işlənmiş təkər almaq ilkin baxışda sərfəli seçim kimi görünsə də, onun real vəziyyətini tam müəyyən etmək hər zaman mümkün olmur. Protektorun aşınması, rezinin köhnəlməsi və karkas zədələri avtomobilin təhlükəsizliyinə ciddi təsir göstərə bilər.
Avtomobil üçün təkər seçərkən yalnız qiymətə deyil, məhsulun yaşı, texniki vəziyyəti, istifadə tarixçəsi və təhlükəsizlik göstəricilərinə də diqqət yetirmək lazımdır. Keyfiyyətli və etibarlı təkər seçimi təhlükəsiz sürüşün əsas şərtlərindən biridir.